ПАПУЛЯРНАЕ

ЭПОХІ

БЕЛАРУСЫ ПАМІЖ 1921-1939
15-10-2026
Як беларусы вярталі незалежнасць пасля Рыжскага падзелу

«Паўсюдна ходзяць чуткі, што хутка пачнецца вайна і паўстане Беларуская Рэспубліка…» - такія данясенні польская паліцыя атрымлівала ад інфарматараў адно за адным. У пачатку 1920-х гадоў у нашым рэгіёне разгортвалася вялікая палітычная гульня. Праўда, правілы гэтай гульні пісалі зусім не мы.

БЕЛАРУСКА-ЛІТОЎСКАЯ ДЗЯРЖАВА
09-10-2026
Былі часы. «Кароль ліцвінаў» святкаваў Каляды разам з імператарам Рымскай імперыі

Каляды 1368 года імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Карл IV сустракаў у вузкім сямейным коле ў італьянскай Сіене. Пры стале незвычайны госць з Вялікага Княства Літоўскага. У імператарскіх дакументах гэтага чалавека называлі Rex Lethuorum - «каралём ліцвінаў».

ДРУГАЯ СУСВЕТНАЯ ВАЙНА
17-09-2026
Чырвоная Армія ўварвалася ў Заходнюю Беларусь і Польшчу. Паляк дзякуе беларусам

Старэйшы Гапееў служыў у НКВД і быў так напампаваны прапагандай, што яна вылазіла з яго на кожным кроку, у кожным сказе. Казаў нам: а дзе ў вас вошабойкі? Бацька ў адказ, што ў нас людзі не маюць вошай, што чыста, таму і няма патрэбы ў вошабойках. 

БЕЛАРУСКА-ЛІТОЎСКАЯ ДЗЯРЖАВА
03-09-2026
Статут ВКЛ пісаў гішпанец?! Oh, madre mía!

Замежніку ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI стагоддзі трэба было добра ўмець танчыць палітычнае фламенка. Рызыкні-ідзі разбярыся: як сябе паводзіць з двума наймагутнейшымі беларуска-літоўскімі родамі таго часу. З Радзівіламі, якія замяшчалі князя і караля ў час яго адсутнасці ў ВКЛ, і з Хадкевічамі: з кім сябраваць, каго лепш не раздражняць.

БНР/BNR
01-09-2026
Адзін шалёны месяц «Нашай Долі». Газета «исключительно вреднаго направленія»

Расейская паліцыя прыйшла ў рэдакцыю «Нашай Долі» ўжо на наступны дзень пасля выхаду першага, гістарычнага нумара газеты. Наклад канфіскавалі, потым яшчэ адзін, і наступны таксама, разграмілі рэдакцыю, завялі крыміналку. Так пачыналася легальная беларуская журналістыка.

ДРУГАЯ СУСВЕТНАЯ ВАЙНА
20-08-2026
Калі Траш. Што вядома пра невядомае забойства цыганоў у Ашмяне?

Калі Траш  - гэта чорны жах на адным з цыганскіх дыялектаў. Жахлівыя падзеі здарыліся на гістарычнай Віленшчыне. Гісторыю давялося збіраць з аскепкаў сведчанняў і ўскосных узгадак у беларускіх, польскіх, літоўскіх публікацыях.

ТЭМЫ

tematy
АСОБА У ГІСТОРЫІ
08-10-2026
Нобелеўскі лаўрэат быў супраць Нобеля для Васіля Быкава. Прычына - нямецка-савецкая вайна

Тое, што Быкаў не стаў Нобелеўскім лаўрэатам тлумачыцца проста: антыбеларускім характарам улады ў Беларусі. Быкаў не мог разлічваць на падтрымку з боку ўласнай дзяржавы.

ПАЛІТЫЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
18-09-2026
Так абіралі першага кіраўніка незалежнай Беларусі

Гэта была яшчэ зусім іншая беларуская палітыка. Не прайшло яшчэ і месяца з таго дня, калі Беларусь здабыла незалежнасць. Ішла рэальная барацьба за галасы дэпутатаў, і для перамогі дэмакратычным сілам спатрэбіўся не адзін дзень.

АСОБА У ГІСТОРЫІ
15-09-2026
Беларус уратаваў Леніна. Не даў гісторыі шанса пайсці іначай

Сцяпан Гіль - беларус, агент спецслужб, шафёр расейскага цара і лідара расейскіх бальшавікоў. Ён ведаў больш, чым змог расказаць у сваіх паркетных успамінах. Пра смерць беларуса напісала нават The New York Times.

ПАЛІТЫЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
05-09-2026
Сцяг над Менскам. Так аднаўлялі гістарычную справядлівасць

Гістарычны чацвер 5 верасня 1991 года! У адказны для дзяржавы момант беларусы ўзняліся па-над ідэалагічнымі падзеламі.

АСОБА У ГІСТОРЫІ
29-08-2026
Самы вядомы спалены партрэт беларуса

У 1939 годзе, калі ў Вільню ўварвалася Чырвоная Армія, Станіслава першае што рабіла – паліла ўсё, што магло паказаць камуністам на яе адносіны з беларускім дзеячам.

ШТОДЗЁННАЕ ЖЫЦЦЁ
27-08-2026
Хлопец з-пад Талачына стаў агентам Масквы. Жыць яму заставалася тыдзень

“Што я мушу зрабіць, каб выправіць мае ранейшыя грахі перад савецкай уладай?” - запытаў маёр. І атрымаў адказ: не трэба ахвяраў, адна маленькая ваенная паслуга.

ЭКАНАМІЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
13-08-2026
Яго клікалі швайцарскія брэнды, але яму снілася Масква

Кароткая гісторыя знакамітага гадзіннікавага майстра з Магілёва. Кожная зробленая ім рэч мела унікальны механізм. У Лондане публіка яму апладзіравала, а ён быў адзіным прадстаўніком з Беларусі і ўсёй Расейскай імперыі.

ЭКАНАМІЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
12-08-2026
Найстарэйшы дзеючы ратушны гадзіннік Еўропы знаходзіцца ў Беларусі. Даказана

Не ў Венецыі, не ў Страсбуры і не ў Парыжы, а ў Гародні. Параўноўваем беларускі гадзіннікавы шал з гісторыяй іншых еўрапейскіх краін.

ПОСТАЦІ

Вітан-Дубейкаўскі Лявон
19-07-2026

Эпітафія на ягоным помніку гучыць як зварот і заклік да нас сённяшніх, вымушана раскіданых па свеце: «Не сумуйце як тыя, хто надзеі не мае».

02-03-2026
Манюшка Станіслаў

Менск, Вільня, Варшава - сталі месцамі ягонай сілы, музычнага таленту і поспеху. Нашчадак адукаваных, ідэйных дзеячоў Вялікага Княства Літоўскага. Ён прабіваўся да сваёй публікі праз цэнзуру і забароны.

02-06-2026
Гажыч "Дубрава" Вітольд

У Лідскай турме Вітольд адмаўляў усё: у паўстанні не ўдзельнічаў, ніякага Каліноўскага не ведаю, падпольная друкарня? першы раз чую. Расейскія жандары не верылі ніводнаму ягонаму слову. Следства зацягвалася. І тады яны выклікалі капітана Чортава…

08-03-2026
Папроцкі Францішак

Народжаны на беларускай зямлі стаўся знакавай постацю ў Беларусі, Польшчы і Літве. Першы газетчык Вялікага Княства Літоўскага, аўтар папулярнага падручніка па гістарычнай геаграфіі, езуіт, доктар філасофіі і тэалогіі. 

Даведнік па сучаснай Беларусі
Беларусь прыцягнула да сябе павышаную ўвагу свету пасля масавых народных пратэстаў 2020 года і наступных драматычных зменаў, у тым ліку ўзмацненне таталітарнай улады Лукаш...
https://www.karonavitauta.org/davednik-pa-sucasnai-belarusi
Паміж Польшчай і Расеяй
Праца знакамітай даследчыцы Эн Эплбаўм. Цягам больш як тысячы гадоў мяжа была тым чыннікам, ад якога залежаў лёс нашай дзяржавы. 
https://www.karonavitauta.org/pamiz-polscai-i-raseyai
Жаўнеры БНР
Прафесар Алег Латышонак мае адвагу сказаць, што БНР у тагачасных варунках не мела шансаў, ён аргументуе сваю пазіцыю.
https://www.karonavitauta.org/zanery-bnr
Шатландскі погляд на Рэч Паспалітую
Прафесар Роберт Фрост - выбітны шатландскі гісторык з Абердзінскага ўніверсітэта, які спецыялізуецца на гісторыі Усходняй Еўропы, у прыватнасці Рэчы...
https://www.karonavitauta.org/satlandski-poglyad-na-rec-paspalituyu

ankieta

 - На судзе ў Бабруйску, які праходзіў у чэрвені 1979-га, я меў поўнае права заявіць, што камунізм савецкага ўзору - гэта сістэма поўнага здушэння і разбурэння асобы, а Савецкі Саюз - не што іншае, як неабдымны канцэнтрацыйны лагер.

Міхась Кукабака,
беларускі дысідэнт,
шматгадовы вязень савецкіх турмаў