ПАПУЛЯРНАЕ

ЭПОХІ

ДРУГАЯ СУСВЕТНАЯ ВАЙНА
17-09-2026
Чырвоная Армія ўварвалася ў Заходнюю Беларусь і Польшчу. Паляк дзякуе беларусам

Старэйшы Гапееў служыў у НКВД і быў так напампаваны прапагандай, што яна вылазіла з яго на кожным кроку, у кожным сказе. Казаў нам: а дзе ў вас вошабойкі? Бацька ў адказ, што ў нас людзі не маюць вошай, што чыста, таму і няма патрэбы ў вошабойках. 

БЕЛАРУСКА-ЛІТОЎСКАЯ ДЗЯРЖАВА
03-09-2026
Статут ВКЛ пісаў гішпанец?! Oh, madre mía!

Замежніку ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI стагоддзі трэба было добра ўмець танчыць палітычнае фламенка. Рызыкні-ідзі разбярыся: як сябе паводзіць з двума наймагутнейшымі беларуска-літоўскімі родамі таго часу. З Радзівіламі, якія замяшчалі князя і караля ў час яго адсутнасці ў ВКЛ, і з Хадкевічамі: з кім сябраваць, каго лепш не раздражняць.

БНР/BNR
01-09-2026
Адзін шалёны месяц «Нашай Долі». Газета «исключительно вреднаго направленія»

Расейская паліцыя прыйшла ў рэдакцыю «Нашай Долі» ўжо на наступны дзень пасля выхаду першага, гістарычнага нумара газеты. Наклад канфіскавалі, потым яшчэ адзін, і наступны таксама, разграмілі рэдакцыю, завялі крыміналку. Так пачыналася легальная беларуская журналістыка.

ДРУГАЯ СУСВЕТНАЯ ВАЙНА
20-08-2026
Калі Траш. Што вядома пра невядомае забойства цыганоў у Ашмяне?

Калі Траш  - гэта чорны жах на адным з цыганскіх дыялектаў. Жахлівыя падзеі здарыліся на гістарычнай Віленшчыне. Гісторыю давялося збіраць з аскепкаў сведчанняў і ўскосных узгадак у беларускіх, польскіх, літоўскіх публікацыях.

БЕЛАРУСЬ 1944-1991
18-08-2026
Газета «Жыве Беларусь» у 1952 годзе ў Беларусі. Як такое было магчымым?

У Маскве савецкія органы дзяржаўнай бяспекі перлюстравалі ўсю карэспандэнцыю, якая ішла з Беларусі за мяжу. Увагу прыцягнулі чатыры лісты. Усе на адно імя і на адзін французскі адрас. Так пачалося паляванне на чалавека, які стаяў за выданнем.

БЕЛАРУСЬ 1944-1991
12-08-2026
Як Аляксандр Мілінкевіч запусціў гадзіннік, "які падаваў сігналы вязням у СІЗА"

Той гадзіннік на Фарным касцёле Гродна ведае кожны, хто хоць раз бываў у цэнтры горада. А калі і не бачыў, то дакладна чуў: ён адбівае не толькі гадзіны, але і паўгадзіны, і чвэрці.

ТЭМЫ

tematy
ПАЛІТЫЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
18-09-2026
Так абіралі першага кіраўніка незалежнай Беларусі

Гэта была яшчэ зусім іншая беларуская палітыка. Не прайшло яшчэ і месяца з таго дня, калі Беларусь здабыла незалежнасць. Ішла рэальная барацьба за галасы дэпутатаў, і для перамогі дэмакратычным сілам спатрэбіўся не адзін дзень.

АСОБА У ГІСТОРЫІ
15-09-2026
Беларус уратаваў Леніна. Не даў гісторыі шанса пайсці іначай

Сцяпан Гіль - беларус, агент спецслужб, шафёр расейскага цара і лідара расейскіх бальшавікоў. Ён ведаў больш, чым змог расказаць у сваіх паркетных успамінах. Пра смерць беларуса напісала нават The New York Times.

ПАЛІТЫЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
05-09-2026
Сцяг над Менскам. Так аднаўлялі гістарычную справядлівасць

Гістарычны чацвер 5 верасня 1991 года! У адказны для дзяржавы момант беларусы ўзняліся па-над ідэалагічнымі падзеламі.

АСОБА У ГІСТОРЫІ
29-08-2026
Самы вядомы спалены партрэт беларуса

У 1939 годзе, калі ў Вільню ўварвалася Чырвоная Армія, Станіслава першае што рабіла – паліла ўсё, што магло паказаць камуністам на яе адносіны з беларускім дзеячам.

ШТОДЗЁННАЕ ЖЫЦЦЁ
27-08-2026
Хлопец з-пад Талачына стаў агентам Масквы. Жыць яму заставалася тыдзень

“Што я мушу зрабіць, каб выправіць мае ранейшыя грахі перад савецкай уладай?” - запытаў маёр. І атрымаў адказ: не трэба ахвяраў, адна маленькая ваенная паслуга.

ЭКАНАМІЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
13-08-2026
Яго клікалі швайцарскія брэнды, але яму снілася Масква

Кароткая гісторыя знакамітага гадзіннікавага майстра з Магілёва. Кожная зробленая ім рэч мела унікальны механізм. У Лондане публіка яму апладзіравала, а ён быў адзіным прадстаўніком з Беларусі і ўсёй Расейскай імперыі.

ЭКАНАМІЧНАЯ ГІСТОРЫЯ
12-08-2026
Найстарэйшы дзеючы ратушны гадзіннік Еўропы знаходзіцца ў Беларусі. Даказана

Не ў Венецыі, не ў Страсбуры і не ў Парыжы, а ў Гародні. Параўноўваем беларускі гадзіннікавы шал з гісторыяй іншых еўрапейскіх краін.

АСОБА У ГІСТОРЫІ
23-07-2026
Аўтограф беларуса ў галоўнай святыні Украіны: гісторыя Драніка

На мурах царквы ў пячорах знакамітай Кіева-Пячэрскай лаўры ёсць унікальны аўтарскі подпіс, зроблены белай фарбай на цёмным фоне ў лютым 1687 года. Гэтыя некалькі словаў у чатырох радках збераглі для нас імя беларуса з Магілёва.

ПОСТАЦІ

Умястоўскі Францішак
06-08-2026

Увесну 1943 года ў Катыні падчас эксгумацыі аднаго з месцаў масавых расстрэлаў знайшлі цела беларускага журналіста, падпаручніка польскага войска Францішка Умястоўскага. Пры ім былі дзве візітоўкі, медыцынская даведка і фотаздымак.

20-07-2026
Марцінчык Мікалай

Калі 29 жніўня 1948 года супрацоўнікі МГБ прыйшлі арыштоўваць Мікалая Марцінчыка, яны ведалі, што забіраюць аднаго з найлепшых педыятраў Гродна - чалавека, якога добра ведалі сотні гараджан, паважалі калегі, цаніла медыцынскае начальства.

11-06-2026
Сямдзянава Галіна

Яна змагла вярнуць дадому, у Беларусь, тысячы беларускіх салдат. Змушала думаць і працаваць таўсталобых постсавецкіх генералаў. І хто мог уявіць, што адданая камуністка і дзяржаўная служачая з Наваградка стане адной з найбольш паслядоўных абаронцаў адноўленай беларускай дзяржавы?!

14-05-2026
Ржэўскі Браніслаў

У зняволенні, нават калі многія абіралі маўчаць, Ржэўскі працягвае змагацца. Гэта не яго асабістая спрэчка з уладай, а сістэмная праблема прыцяснення беларускай мовы ў Беларусі, якое ён патрабуе спыніць.

Даведнік па сучаснай Беларусі
Беларусь прыцягнула да сябе павышаную ўвагу свету пасля масавых народных пратэстаў 2020 года і наступных драматычных зменаў, у тым ліку ўзмацненне таталітарнай улады Лукаш...
https://www.karonavitauta.org/public/davednik-pa-sucasnai-belarusi
Паміж Польшчай і Расеяй
Праца знакамітай даследчыцы Эн Эплбаўм. Цягам больш як тысячы гадоў мяжа была тым чыннікам, ад якога залежаў лёс нашай дзяржавы. 
https://www.karonavitauta.org/public/pamiz-polscai-i-raseyai
Жаўнеры БНР
Прафесар Алег Латышонак мае адвагу сказаць, што БНР у тагачасных варунках не мела шансаў, ён аргументуе сваю пазіцыю.
https://www.karonavitauta.org/public/zanery-bnr
Шатландскі погляд на Рэч Паспалітую
Прафесар Роберт Фрост - выбітны шатландскі гісторык з Абердзінскага ўніверсітэта, які спецыялізуецца на гісторыі Усходняй Еўропы, у прыватнасці Рэчы...
https://www.karonavitauta.org/public/satlandski-poglyad-na-rec-paspalituyu

ankieta

 - На судзе ў Бабруйску, які праходзіў у чэрвені 1979-га, я меў поўнае права заявіць, што камунізм савецкага ўзору - гэта сістэма поўнага здушэння і разбурэння асобы, а Савецкі Саюз - не што іншае, як неабдымны канцэнтрацыйны лагер.

Міхась Кукабака,
беларускі дысідэнт,
шматгадовы вязень савецкіх турмаў