ЧАТЫРЫ ГІСТОРЫІ НА ЧЭРВЕНЬ
ЭПОХІ
Тэмпература ў пакоях рэдка падымалася вышэй за 14 градусаў. Вецер гуляў па каралеўскіх апартаментах амаль як у полі. Вокны складаліся з сотняў маленькіх шыбак. А на дзясяткі жанчын прыпадала толькі адна прыбіральня - без вокнаў і без вентыляцыі.
_(2).webp)
Cімвал добрых часоў і добрай, справядлівай беларуска-літоўскай дзяржавы. Некалькі цікавостак пра самы жывучы закон у беларускай гісторыі
Жыгімонт Аўгуст не стварыў ідэальнай палітычнай сістэмы. Але ў 1569 годзе перад апошнім Ягайлавічам стаяла простая і цяжкая задача - не дапусціць распаду дзяржавы пасля смерці дынастыі. І ён яе вырашыў.
Публікуем імёны прадстаўнікоў беларуска-літоўскіх земляў, якія падпісаліся пад стварэннем самай вялікай дзяржавы Еўропы XVI стагоддзя. Шукайце сваіх :)
Беларуская гісторыя поўная паразаў, але мы ніколі не пераставалі бараніць сваё. Публічныя звароты часцей за ўсё не ратавалі ад арыштаў, і тым больш не ратавалі жыцці. Але яны рабілі не менш важнае - не давалі перамагчы маўчанню, і ўпарта сведчылі, што беларусы не пагадзіліся.
Браты зацята пайшлі ў заклад. Ягайла ці Вітаўт, Кракаў ці Трокі, Карона ці ВКЛ. Хто першы, той лепшы. Займець ільва пры сваім двары. Забавы вялікіх. Ягайла быў спрытнейшы, але Вітаўт таксама меў чым здзівіць.
ТЭМЫ
Снежань 1991 года паказаў досыць прынцыповую рэч: маладая беларуская дзяржава аказалася значна мацнейшай, чым думаў яе няпрошаны госць.
Рэальная сістэма кіравання ВКЛ - жывой і небанальнай дзяржавай, дзе ўлада трымалася не толькі на законах, дакладным размеркаванні функцый, але і на традыцыях, на асабістых сувязях, абавязках, даверы.
У студзені 1998 года група беларускіх інтэлектуалаў звярнулася да беларусаў і свету з Беларускай Дэкларацыяй Свабоды - тэкстам, які сёння чытаецца і адчайна, і прароча.
Гэтая гісторыя гучыць амаль як легенда - пра тое, як мінулае ціха, але ўпэўнена ўмяшалася ў беларускую будучыню.
Абраным на ўратаванне давалі адмысловы ўкол, які выклікаў страту прытомнасці. Пасля фіксавання смерці “нябожчыкаў” везлі на могілкі, дзе іх “ажыўлялі”, пераапраналі ў сялянскую вопратку, і вывозілі машынай.
Былі часы, калі Беларусь вяла рэй у анархісцкім руху Усходняй Еўропы. Гродна і польскі Беласток, які тады адміністратыўна ўваходзіў у Гродзенскую губерню - гэтыя два гарады былі наймацнейшымі цэнтрамі анархізму ў Расейскай імперыі.
Здзеклівы падарунак-выклік, словы нібы цвікі-соткі, грэблівая інтанацыя, на дзіва стрыманая, але годная рэакцыя нашых, хаця ў іх сэрцах напэўна віравала: “Перамагчы альбо загінуць!”
Ніхто ў Еўропе не мог паверыць, што нацысты з камуністамі могуць пра нешта дамовіцца! Сталіну не верылі, бо ведалі - калі дазволіць яму ўвесці войскі, назад яны ўжо самахоць не выйдуць.
ПОСТАЦІ
Яна змагла вярнуць дадому, у Беларусь, тысячы беларускіх салдат. Змушала думаць і працаваць таўсталобых постсавецкіх генералаў. І хто мог уявіць, што адданая камуністка і дзяржаўная служачая з Наваградка стане адной з найбольш паслядоўных абаронцаў адноўленай беларускай дзяржавы?!
У Лідскай турме Вітольд адмаўляў усё: у паўстанні не ўдзельнічаў, ніякага Каліноўскага не ведаю, падпольная друкарня? першы раз чую. Расейскія жандары не верылі ніводнаму ягонаму слову. Следства зацягвалася. І тады яны выклікалі капітана Чортава…
Гетман Вялікага Княства Літоўскага, але перадусім, кампазітар, паэт, мецэнат. Водны канал у Беларусі, які злучыў Балтыку і Чорнае мора - справа ягонага жыцця.
Народжаны ў Менску, ён яшчэ ў сярэдзіне ХХ стагоддзя сфармуляваў, што для многіх у Еўропе здавалася фантастыкай: без незалежных Беларусі, Украіны і Літвы Еўропа ніколі не будзе стабільнай і бяспечнай.
- На судзе ў Бабруйску, які праходзіў у чэрвені 1979-га, я меў поўнае права заявіць, што камунізм савецкага ўзору - гэта сістэма поўнага здушэння і разбурэння асобы, а Савецкі Саюз - не што іншае, як неабдымны канцэнтрацыйны лагер.
Міхась Кукабака,
беларускі дысідэнт,
шматгадовы вязень савецкіх турмаў
