Люблинская уния, без вариантов, эпохальное событие в становлении беларуской государственности. Она определяла повседневную жизнь на наших землях более 220 лет.

Историки, наверное, всегда будут спорить о её условиях, давлении, обстоятельствах, справедливости, неизбежности, об интересах беларуской, литовской, украинской и польской сторон.

Трансфер власти. Как последний Ягайлавич спасал государство

1 июля 1569 года, после почти восьми месяцев работы, сейм Великого Княжества Литовского и сейм Короны Польской пришли к общему документу о создании в центре Европы нового государства - многонациональной, многоязычной и многоконфессиональной Речи Посполитой.

Этой дате предшествовали десятки региональных сеймиков, протесты и отъезд из Люблина делегации ВКЛ, жёсткая реакция великого князя литовского и короля польского Жыгимонта II Аугуста, который в ответ присоединил к Короне «великокняжеские» Падляшша, Киевщину, Волынь и Подолье. Этот шаг, конечно же, бросил тень на «добровольность» присоединения к унии беларусов, литовцев и украинцев.

Со стороны Короны унию подписали 140 человек - сенаторы и депутаты «объединительного» сейма, в том числе 18 представителей земель, ранее входивших в состав ВКЛ.

Со стороны беларуско-литовского государства известны подписи, а точнее - печати 78 участников. Они должны были символизировать общее согласие беларусов и литовцев с условиями унии.

Актов подписания унии - два. Было два. Один подписали представители Короны и передали ВКЛ, второй подписали наши делегаты и передали Короне. На сегодняшний день сохранились только наши подписи. Польский вариант акта долгое время хранился в архиве ВКЛ в Вильни, и во время войны с Москвой Радзивилы спасли архивы от разграбления. Уже в ХХ веке документ находился в Варшаве, однако во время Второй мировой войны исчез бесследно.

Вот имена представителей беларуска-литовских земель, которые остались в документе и в истории (прочитаны фамилии 76 подписантов):

Хотели бы лучше понять государственную иерархию ВКЛ? Эта история для вас 

1. Валяр'ян Пратасевіч, біскуп віленскі
2. Юрый Пяткевіч, біскуп з Меднікаў
3. Рыгор Хадкевіч, віленскі кашталян і вялікі гетман літоўскі
4. Стэфан Карыбутовіч, Збараж, князь, троцкі ваявода
5. Астафі Валовіч, троцкі кашталян і падканцлер літоўскі
6. Ян Хадкевіч, жамойцкі стараста, вялікі літоўскі маршалак
7. Станіслаў Глябовіч, меў паўнамоцтвы Васіля Тышкевіча, смаленскага ваяводы
8. Павел Сапега, наваградскі ваявода
9. Юрый Тышкевіч, брэсцкі ваявода
10. паўнамоцны прадстаўнік Габрыэля Гарнастая, мінскага ваяводы
11. Мальхер Шэмет, жамойцкі кашталян
12. Рыгор Трызна, смаленскі кашталян
13. Рыгор Валовіч, наваградскі кашталян
14. Ян Гайка, брэсцкі кашталян
15. паўнамоцны прадстаўнік Мікалая Талваша, мінскага кашталяна
16. Мікалай Нарушэвіч, падскарбі земскі літоўскі
17. Мікалай Радзівіл, надворны літоўскі маршалак
18. Лукаш Свірскі
19. Мікалай Сапега
20. Аляксандр Ваганоўскі
21. Ян Воўчак, віленскі канюшы
22. Ян Свірскі
23. Мальхер Сноўскі, наваградскі земскі суддзя
24. Каленік Тышкевіч
25. Станіслаў Нарушэвіч, віленскі цівун
26. Ян Кішка, літоўскі крайчы
27. Міхал Галабурда, свіслацкі дзяржаўца
28. Хведар Копец, пасланнік смаленшчыны
29. Мацей Савіцкі, смаленскі стараста
30. Васіль Дравінскі
31. Мальхер Матушэвіч Гедройць, пасланнік віленскага ваяводства
32. Андрэй Дзяржка, троцкі падкаморны, пасланнік троцкага ваяводства
33. Каспер Раецкі, троцкі харужы, пасланнік троцкага ваяводства
34. Мікалай Станкевіч Бялевіч, жамойцкі падкаморны, пасланнік Жамойці
35. Ян Палускі, неманойскі дзяржаўца
36. Ян Градоўскі, жамойцкі цівун
37. Міхал Варона, пасланнік Троцкага ваяводства
38. Ян Скірмунт, пасланнік Смаленшчыны
39. Андрэй Абрынскі, каралеўскі сакратар, наваградскі падкаморны, пасланнік Наваградчыны
40. Каспер Гедройць, пасланнік ковенскага павету
41. Дамінік Пац, брэсцкі падкаморны, пасланнік брэсцкага ваяводства
42. Адам Пацей, брэсцкі земскі пісар, пасланнік брэсцкага ваяводства
43. Цімох Гурко, віцебскі падсудак, пасланнік Віцебскага ваяводства
44. Хрыстафор Размысовіч, пасланнік ваўкавыскага павету
45. Васіль Рагоза, літоўскі надворны харужы, пасланнік Мінскага ваяводства
46. Андрэй Станкевіч, пасланнік Мінскага ваяводства
47. Ян Кулікоўскі, пасланнік Гродзенскага павету
48. Мікалай Конча, пасланнік Вількамірскага павету
49. Іван Масальскі, гарадзенскі земскі суддзя, пасланнік Гродзенскага павету
50. Шчэсны Аўгустыновіч Губа, пасланнік Лідскага павету
51. Шадзібор Даўгірд, пасланнік Лідскага павету
52. Хведар Лянкевіч Іпагорскі, падсудак мазырскі, пасланнік Мазырскага павету
53. Станіслаў Станіславовіч, ашмянскі земскі суддзя
54. Мацей Яцыніч, пасланнік Слонімскага павету
55. Міхал Сакалоўскі, слонімскі суддзя, дэпутат Слонімскага павету
56. Геронім Пукшта, ваўкавыскі харужы
57. Богуш Сколка, аршанскі харужы, дэпутат Аршанскага павету
58. Хведар Варапай, дэпутат Аршанскага павету
59. Іван Дамановіч, пінскі падсудак, дэпутат Пінскага павету
60. Іван Ілгоўскі, вейшвільскі цівун, дэпутат Жамойці
61. Пятро Скробат, дэпутат Ваўкавыскага павету
62. Хведар Дурнік, віленскі бурмістр
63. Андрэй Ільгоўскі, цівун з Твераяў
64. Геранім Апахоўскі, віленскі гарадскі пісар
65. Андрэй Халецкі, рэчыцкі гарадскі пісар
66. Ісай Шчоўкан, дэпутат Мсціслаўскага ваяводства
67. Мікалай Аляхновіч Дарагастайскі, стольнік Вялікага Княства Літоўскага
68. Лаўрын Война, падскарбі ВКЛ, пісар Яго Каралеўскай Вялікасці
69. Калянецкі Тышковіч, Васільскі дзяржаўца
70. Павел Астроўскі, дэпутат Ашмянскага павету
71. Андрэй Кісель, віцебскі гараднічы, дэпутат Віцебскага ваяводства
72. Рыгор Макараўскі, дэпутат Мсціслаўскага ваяводства
73. Станіслаў Шырма, пінскі войскі, дэпутат Пінскага павету
74. Ян Клопат, дэпутат Мазырскага павету
75. Ізмайла Зянковіч, дэпутат Рэчыцкага павету
76. Хведар Яцковіч Вяльковіч, віленскі дэпутат